وبلاگ
در روزهای گرم تابستان، آبی که از شیر بیرون می‌آید گاهی آن‌قدر داغ است که نه برای نوشیدن خوشایند است و نه برای استحمام. علت اصلی، مخزنی است که ساعت‌ها زیر آفتاب مستقیم روی پشت‌بام یا در حیاط مانده است. خنک نگه داشتن آب مخزن فقط به راحتی شما مربوط نیست؛ آب گرم محیط مساعدتری برای رشد جلبک و میکروب‌ها است و گرمای زیاد به مرور به بدنه مخزن هم فشار می‌آورد. در این مقاله راهکارهای عملی، از ساده و کم‌هزینه تا انتخاب مخزن مناسب، را مرور می‌کنیم.
چرا آب مخزن در تابستان گرم می‌شود؟
گرما از سه مسیر به آب داخل مخزن می‌رسد: تابش مستقیم خورشید به بدنه، هوای گرم اطراف مخزن و لوله‌هایی که زیر آفتاب قرار دارند. هر چه رنگ بدنه تیره‌تر باشد، نور بیشتری جذب می‌کند و هر چه دیواره مخزن عایق‌بندی کمتری داشته باشد، گرما سریع‌تر به آب منتقل می‌شود.
نکته جالب این است که دمای آب داخل مخزن، به‌خصوص در مخزن‌های بزرگ، بسیار کندتر از دمای هوا تغییر می‌کند؛ چون گرما باید ابتدا از بدنه عبور کند و سپس حجم زیادی آب را گرم کند. به همین دلیل، اگر جلوی تابش مستقیم را بگیرید، بخش بزرگی از مشکل حل می‌شود. از طرف دیگر، مقاومت مکانیکی پلی‌اتیلن با بالا رفتن دما کاهش می‌یابد و نگهداری مایعات بالاتر از ۶۰ درجه سانتی‌گراد در مخزن توصیه نمی‌شود؛ پس کنترل گرما به سلامت خود مخزن هم کمک می‌کند.
راهکار اول: سایه و جای‌گذاری درست
ارزان‌ترین و مؤثرترین قدم این است که مخزن زیر آفتاب مستقیم نباشد.
- سایه‌بان بسازید. یک سقف سبک از ورق، توری سایه‌بان یا ایرانیت با فاصله کمی بالای مخزن، تابش مستقیم را قطع می‌کند. بگذارید هوا از اطراف مخزن جریان داشته باشد تا گرما زیر سایه‌بان حبس نشود.
- از سایه طبیعی استفاده کنید. سمت شمالی دیوارها، کنار خرپشته یا زیر سایه یک ساختمان بلندتر، در ساعات گرم روز آفتاب کمتری می‌گیرد.
- اگر ممکن است، مخزن را به فضای سرپوشیده ببرید. موتورخانه یا پارکینگ دمای پایدارتری دارد. البته این جابه‌جایی بر فشار آب و نیاز به پمپ اثر می‌گذارد که در مقاله نکات اصلی نصب مخزن آب و نگهداری آن به آن پرداخته‌ایم.
- مخزن را مستقیم روی سطح داغ نگذارید. ایزوگام و بتن پشت‌بام در تابستان بسیار داغ می‌شوند. یک سکوی تراز که کمی مخزن را از سطح بام فاصله دهد، به کاهش انتقال گرما کمک می‌کند.
راهکار دوم: انتخاب مخزن با لایه فوم
اگر قرار است مخزن جدید بخرید یا مخزن قدیمی را تعویض کنید، تعداد و نوع لایه‌ها مهم‌ترین عامل در کنترل دمای آب است. مخزن‌های پلی‌اتیلن در انواع دو، سه و چهار لایه عرضه می‌شوند:
| نوع مخزن | ساختار | محل نصب مناسب | اثر بر دمای آب |
|---|---|---|---|
| دولایه | دارای لایه ضدنور و ضدجلبک، بدون فوم | فضای باز در مناطق معتدل و سردسیر | جلوی نور و جلبک را می‌گیرد، عایق حرارتی ندارد |
| سه‌لایه فوم‌دار | دارای لایه فوم عایق | فضای باز در مناطق معتدل، گرمسیر و سردسیر | لایه فوم انتقال گرما را کاهش می‌دهد |
| چهارلایه فوم‌دار | لایه فوم عایق به‌همراه لایه‌های محافظ بیشتر | فضای باز در همه اقلیم‌ها | هم عایق حرارتی و هم محافظ در برابر نور |
لایه فوم مثل یک پتوی عایق دور آب عمل می‌کند: در تابستان جلوی ورود گرما و در زمستان جلوی خروج آن را می‌گیرد. لایه سیاه ضدنور هم مانع رسیدن نور به آب و رشد جلبک می‌شود و افزودنی UV از بدنه در برابر آفتاب محافظت می‌کند. اگر مخزن شما در فضای باز و در شهری گرم قرار دارد، مدل‌های سه‌لایه یا چهارلایه فوم‌دار انتخاب منطقی‌تری هستند. برای مقایسه مدل‌ها، دسته مخزن عمودی و دسته مخزن افقی را ببینید.
راهکار سوم: عایق کردن لوله‌ها
بسیاری از افراد مخزن را سایه می‌دهند، اما فراموش می‌کنند لوله‌های ورودی و خروجی ممکن است چندین متر زیر آفتاب کشیده شده باشند. آبی که در این لوله‌ها می‌ماند به‌سرعت داغ می‌شود و اولین آبی که از شیر بیرون می‌آید، گرم است.
- لوله‌های روکار را با عایق‌های لوله‌ای فومی یا لاستیکی بپوشانید.
- تا جای ممکن مسیر لوله‌ها را کوتاه کنید یا از سایه عبور دهید.
- محل اتصال لوله به مخزن را هم عایق کنید؛ این نقطه معمولاً بی‌پوشش می‌ماند.
- عایق لوله در زمستان هم از یخ‌زدگی جلوگیری می‌کند، پس هزینه آن در هر دو فصل جبران می‌شود.
راهکار چهارم: رنگ و پوشش روشن
سطوح روشن نور خورشید را بازتاب می‌دهند و کمتر گرم می‌شوند. اگر مخزن فعلی‌تان تیره است و فعلاً قصد تعویض آن را ندارید، یک پوشش روشن روی بدنه بیرونی می‌تواند کمک کند. مجتمع پلاستیک طبرستان روشی ساده و خانگی را معرفی کرده است: مخلوط کردن پودر کربنات کلسیم (گچ فرنگی) با آب و چسب چوب تا خمیری یکنواخت به دست آید و سپس کشیدن آن با قلم‌مو روی بدنه، محل اتصالات و لوله‌های در معرض آفتاب.
- این کار را صبح زود انجام دهید تا پوشش تا عصر کاملاً خشک شود.
- فقط سطح بیرونی را بپوشانید؛ هیچ ماده‌ای نباید به داخل مخزن راه پیدا کند.
- چنین پوششی با باران و گذر زمان از بین می‌رود و باید هر چند ماه تجدید شود.
- پیش از استفاده از رنگ‌های صنعتی روی بدنه، مطمئن شوید با پلی‌اتیلن سازگارند.
انتخاب حجم مناسب هم مهم است
آبی که مدت طولانی در مخزن می‌ماند، فرصت بیشتری برای گرم شدن دارد. اگر مخزن خیلی بزرگ‌تر از نیاز روزانه‌تان باشد، آب کندتر تعویض می‌شود. به طور میانگین هر نفر روزانه حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ لیتر آب مصرف می‌کند؛ با این عدد می‌توانید حجمی انتخاب کنید که هم ذخیره کافی داشته باشد و هم آب آن مرتب تازه شود. برای یک خانواده پرجمعیت یا ساختمانی کوچک، مدلی مثل مخزن افقی 2000 لیتری حجم مناسبی دارد. برای آشنایی بیشتر با معیارهای انتخاب، مقاله بهترین مخزن آب کدام است؟ را بخوانید.
سوالات متداول
آیا رنگ مخزن روی دمای آب اثر دارد؟
بله. بدنه تیره نور بیشتری جذب می‌کند و سریع‌تر گرم می‌شود. با این حال، در مخزن‌های چندلایه، لایه فوم نقش مهم‌تری در کنترل دما دارد و رنگ بیرونی تنها یکی از عوامل است.
بهترین مخزن برای پشت‌بام در شهرهای گرم کدام است؟
مخزن‌های سه‌لایه یا چهارلایه فوم‌دار. این مدل‌ها برای نصب در فضای باز در مناطق گرمسیر مناسب‌اند و لایه فوم آن‌ها انتقال گرما به آب را کم می‌کند.
آیا می‌توان روی مخزن پلاستیکی را با گونی یا پتو پوشاند؟
پوشش پارچه‌ای مرطوب برای مدت کوتاه کمک می‌کند، اما به‌مرور خشک، پوسیده و محل تجمع گردوغبار می‌شود. سایه‌بان ثابت با جریان هوای کافی راه‌حل بهتر و تمیزتری است.
آب گرم شده مخزن برای سلامتی مضر است؟
آب گرم به‌تنهایی سمی نیست، اما رشد جلبک و میکروب‌ها را آسان‌تر می‌کند. به همین دلیل مخزن را از نور دور نگه دارید، درب آن را بسته نگه دارید و آن را به‌طور منظم شست‌وشو دهید.
مشاوره برای انتخاب مخزن مناسب اقلیم شما
اگر نمی‌دانید برای شهر و محل نصب شما کدام مدل و چند لایه مناسب‌تر است، ما در نمایندگی فروش تهران مجتمع پلاستیک طبرستان راهنمایی‌تان می‌کنیم. با شماره 021-55192813 تماس بگیرید یا از صفحه تماس با ما پیام بدهید.
کارشناسان نمایندگی مخزن طبرستان در انتخاب حجم و مدل مناسب و استعلام قیمت روز کمکتان می‌کنند.
